सातारा जिल्हा बँकेत उमेदवारीसाठी वारस नोंद की निष्ठावंत कार्यकर्त्याला संधी?

लेखाचे नाव: सातारा जिल्हा बँक निवडणूक लेखक: अजित जगताप ठिकाण: सातारा

मुख्य मुद्दा: घराणेशाही विरुद्ध निष्ठावंत

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेल्या सातारा जिल्ह्याचे राजकारण नेहमीच चर्चेत असते. मात्र, सामान्य कार्यकर्त्यांसाठी येथील राजकारण बऱ्याचदा मृगजळ ठरले आहे. दोन-चार कार्यकर्त्यांचा अपवाद वगळता येथे नेहमीच घराणेशाही आणि वारस नोंदीची परंपरा राहिली आहे. अशातच आता सातारा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या निवडणुकीत १० वर्षे पूर्ण झालेल्या संचालकांच्या जागी वारसदार-नातेवाईकांना संधी मिळणार की निष्ठावंत कार्यकर्त्यांना? याकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.

नव्या सहकार कायद्याचा दणका: दिग्गजांना निवडणूक बंदी

नव्या सहकार कायद्यानुसार सलग १० वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त काळ कार्यकाल पूर्ण करणाऱ्या संचालकांना निवडणूक लढविता येणार नाही. परिणामी, अनेक दिग्गज नेते आगामी निवडणुकीच्या शर्यतीतून बाहेर झाले आहेत.

निवडणूक लढविण्यास अपात्र ठरलेले प्रमुख नेते:

• खा. नितीन पाटील (विद्यमान अध्यक्ष तथा खासदार)
• अनिल देसाई (उपाध्यक्ष तथा जि.प. सदस्य)
• शिवेंद्रसिंहराजे भोसले (सार्वजनिक बांधकाम मंत्री)
• खासदार उदयनराजे भोसले
• रामराजे नाईक-निंबाळकर (विधान परिषदेचे माजी सभापती)
• माजी आ. प्रभाकर घार्गे
• दत्ता नाना ढमाळ, प्रदीप विधाते, राजेंद्र राजपुरे, कांचन साळुंखे

महत्त्वाचा प्रश्न: या दिग्गजांच्या रिक्त होणाऱ्या जागेवर त्यांच्याच कुटुंबातील वारसदार-नातेवाईक वर्णी लावणार की पक्षासाठी आयुष्यभर झटणाऱ्या निष्ठावंतांना न्याय मिळणार? मागील राजकीय अनुभव पाहता वारसदारच बाजी मारण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात असून, त्यादृष्टीने पडद्याआड जोरदार फिल्डिंग लावली जात आहे.

निवडणुकीचे राजकारण आणि सद्यस्थिती

• दिवाळीत राजकीय फटाके: सातारा जिल्हा मध्यवर्ती बँकेच्या पंचवार्षिक निवडणुकीचे फटाके दिवाळीतच फुटण्याची चिन्हे आहेत. त्यामुळे राजकीय वर्तुळात आतापासूनच जोरदार तयारी सुरू झाली आहे.
• मतदार संख्या व ठराव: जिल्हा बँकेच्या एकूण २,७१४ सभासदांपैकी २०२६ च्या निवडणुकीसाठी जवळपास १,८९४ ते २,०११ ठराव जिल्हा उपनिबंधकांकडे दाखल झाले आहेत. मागील निवडणुकीत अंतिम मतदारसंख्या १,७६४ ते १,९६४ दरम्यान होती.
• प्रक्रिया आणि घडामोडी: सध्या सोसायट्यांच्या मतदान प्रतिनिधींचे ठराव निश्चित झाले असून, लवकरच प्रारूप व अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध होईल. त्यानंतर राज्य सहकारी निवडणूक प्राधिकरणाकडून प्रत्यक्ष निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केला जाईल.
• गुप्त हालचाली: बँकेच्या ३१७ शाखा आणि १० विभागीय कार्यालयांमध्ये ठरावांसाठी काही नेत्यांचे समर्थक अधिकारी व कर्मचारी गोपनीयरीत्या काम करत असल्याची चर्चा आहे. तसेच मागील भरती प्रक्रियेत ज्यांच्या शिफारशी डावलल्या गेल्या, ते नेते बंडखोरी करणार की शांत बसणार, हेदेखील लवकरच स्पष्ट होईल. महायुती आणि महाविकास आघाडीमध्ये मोर्चेबांधणीला वेग आला असून आर्थिक समीकरणांवर आधारित जुळवाजुळव सुरू आहे.

विशेष चौकट: महिला व मागासवर्गीय प्रतिनिधींची स्थिती

सातारा जिल्हा मध्यवर्ती बँकेच्या संचालक मंडळाच्या निवडणुकीत एस.सी., एस.टी., ओ.बी.सी. आणि महिला प्रतिनिधींच्या बाबतीत बँकेच्या अभ्यासपूर्ण कामकाजापेक्षा नेत्यांची मर्जी सर्वाधिक महत्त्वाची ठरते. परिणामी, 'नेते सांगेल आणि संबंधित संचालक बोलणार' अशीच एकूण परिस्थिती या वर्गासाठी कायम राहिली आहे.